Google DeepMind, Meta ve yapay zekâ destekli ilaç geliştirme alanında faaliyet gösteren Isomorphic Labs, insan hücrelerinin dijital ortamda modellenmesini hedefleyen bir araştırma girişimine toplam 300 milyon dolar yatırım yapacak. Mark Zuckerberg ve eşi Priscilla Chan tarafından kurulan kâr amacı gütmeyen biyomedikal araştırma kuruluşu Biohub’ın öncülüğündeki proje, bilim insanlarının hastalıkları daha ayrıntılı incelemesine ve biyolojik süreçleri bilgisayar ortamında simüle etmesine olanak tanımayı amaçlıyor. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre söz konusu yatırım, toplam 1,8 milyar dolarlık bütçeye sahip Virtual Biology (Sanal Biyoloji) girişimi kapsamında gerçekleştirilecek.
2016 yılında kurulan Biohub, hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesine yönelik araştırmalarını yapay zekâ teknolojilerinin sunduğu imkânlarla genişletmeyi hedefliyor. Kuruluşun üzerinde çalıştığı sanal hücre modeli, gerçek hücrelerde gerçekleşen biyolojik süreçlerin yüksek doğrulukla tahmin edilmesini sağlayacak bir sistem olarak tasarlanıyor. Böylelikle araştırmacıların hücrelerin farklı koşullar altında nasıl davrandığını anlamak için yürüttüğü bazı deneylerin dijital ortamda gerçekleştirilmesi mümkün olabilecek. Özellikle hastalıkların hücresel düzeyde nasıl geliştiğinin incelenmesi ve olası tedavi yöntemlerinin değerlendirilmesi bakımından bu yaklaşımın araştırma süreçlerine katkıda bulunması bekleniyor. Bununla birlikte modelin ne ölçüde başarılı olacağı, biyolojik verilerin kalitesine ve geliştirilecek tahmin sistemlerinin doğruluğuna bağlı olacak.
Projenin temelinde, yapay zekâ sistemlerinin biyolojik sorulara yanıt verebilmesini sağlayacak kapsamlı veri kümelerinin oluşturulması bulunuyor. Virtual Biology girişimi, araştırmacıların biyolojik süreçler hakkında dijital ortamda sorular sormasına, belirli koşullar altında ortaya çıkabilecek sonuçları tahmin etmesine ve bu tahminleri bilimsel verilerle değerlendirmesine yönelik bir altyapı oluşturmayı amaçlıyor. Günümüzde hücrelerin davranışları genellikle laboratuvar deneyleri, görüntüleme sistemleri ve moleküler analizler aracılığıyla inceleniyor. Sanal hücre yaklaşımı ise bu yöntemlerden elde edilen verileri bir araya getirerek biyolojik sistemlerin bilgisayar ortamında daha kapsamlı biçimde modellenmesine odaklanıyor. Yine de dijital simülasyonların laboratuvar deneylerinin yerini tamamen alması değil, öncelikle araştırmaların daha verimli yürütülmesine yardımcı olması öngörülüyor.
Google DeepMind ve Meta destekli sanal hücre projesine ABD kurumlarından da finansman sağlanacak
Biohub’ın yürüttüğü çalışmalara teknoloji şirketlerinin yanı sıra ABD’deki kamu kurumları da kaynak sağlayacak. ABD Enerji Bakanlığı, önümüzdeki beş yıl içerisinde girişime 500 milyon doların üzerinde yatırım yapmayı planlıyor. Bunun yanında ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), daha önce 500 milyon doların üzerinde federal yatırımla oluşturulmuş veri kümelerini, araştırma arşivlerini ve bilgi tabanlarını projenin kullanımına sunacak. Böylece girişim, yalnızca özel sektörün finansmanına dayanmayan, mevcut kamu araştırmalarından elde edilen bilimsel verileri de değerlendiren bir yapıya sahip olacak. Öte yandan NIH tarafından sağlanacak desteğin doğrudan yeni bir nakit yatırımından ziyade mevcut araştırma kaynaklarının paylaşılmasını kapsadığını belirtmek gerekiyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Google ve Meta, Biohub’ın sanal hücre projesine katıldı; toplam kaynak 1,8 milyar dolara ulaştı
Google’ın yapay zekâsı arkadaşlarınızı sizin için arayabilir
Google Yapay Zekâ Özeti için yayıncılara para ödüyor
Google’ın TPU taşıyan prototip uydusu yörüngeye çıktı
Meta, şirketler için Enterprise Platform’u duyurdu
Biohub Bilim Başkanı Alex Rives, projeyle ilgili açıklamasında biyolojinin doğru tahminler üretebilen bir modelinin geliştirilmesinin bilimsel keşifleri ciddi ölçüde hızlandırabileceğini belirtti. Rives’a göre araştırmacıların deneyleri dijital ortamda gerçekleştirebilmesi, biyolojik süreçlerin anlaşılmasına yönelik çalışmaların daha hızlı ilerlemesini sağlayabilir. Sanal hücrenin oluşturulmasını bilim dünyasının karşı karşıya bulunduğu en kapsamlı araştırma sorunlarından biri olarak nitelendiren Rives, bu hedefe ulaşabilmek için ulusal ve uluslararası ölçekte koordineli veri üretimine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Farklı kuruluşların girişim etrafında bir araya gelmesinin temel nedenlerinden biri de bu veri ihtiyacının tek bir araştırma merkezi tarafından karşılanmasının güç olması. Dolayısıyla projenin başarısı yalnızca yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine değil, farklı kaynaklardan gelen biyolojik verilerin ortak bir sistem içerisinde kullanılabilmesine de bağlı bulunuyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Google DeepMind ve Isomorphic Labs’in projede yer alması, yapay zekânın biyoloji ve ilaç araştırmalarındaki kullanım alanları açısından da dikkat çekiyor. Google DeepMind daha önce geliştirdiği AlphaFold sistemiyle proteinlerin üç boyutlu yapılarının tahmin edilmesine yönelik araştırmalara katkıda bulunmuştu. Isomorphic Labs ise yapay zekâdan yararlanarak ilaç keşfi süreçlerini geliştirmeye odaklanıyor. Sanal hücre projesi, proteinlerin yapısının tahmin edilmesinden farklı olarak hücrelerin bütünsel davranışlarının modellenmesini amaçladığı için daha geniş bir biyolojik problem alanını kapsıyor. Hücre içindeki moleküler etkileşimlerin, gen faaliyetlerinin ve çevresel koşulların birlikte değerlendirilmesi gerekliliği de bu tür modellerin geliştirilmesini teknik açıdan güçleştiriyor.
Sanal hücrelerin araştırmalarda kullanılabilmesi, ilaç geliştirme çalışmalarındaki ilk değerlendirme aşamalarına da katkıda bulunabilir. Araştırmacılar, belirli bir molekülün hücresel süreçler üzerindeki olası etkilerini dijital ortamda inceleyerek laboratuvarda test edilmesi gereken seçenekleri daha dar bir kapsamda belirleyebilir. Bunun yanı sıra hastalıklarla bağlantılı biyolojik mekanizmaların araştırılmasında farklı senaryoların karşılaştırılması mümkün olabilir. Ne var ki insan hücrelerinin karmaşık yapısı ve biyolojik sistemlerin değişkenliği, bilgisayar modellerinden elde edilen sonuçların deneysel olarak doğrulanmasını gerekli kılıyor. Bu nedenle sanal hücrelerin kısa vadede doğrudan tedavi geliştiren sistemler olarak değil, bilim insanlarının araştırma kararlarını destekleyen araçlar olarak değerlendirilmesi daha gerçekçi görünüyor.
Toplam 1,8 milyar dolarlık Virtual Biology girişimi, özel sektörün yapay zekâ uzmanlığıyla kamu araştırmalarından elde edilen biyolojik verileri aynı çalışma alanında buluşturmayı hedefliyor. Google DeepMind, Meta ve Isomorphic Labs’in sağlayacağı 300 milyon dolarlık finansman, bu çalışmalar için açıklanan kaynaklardan birini oluşturuyor. ABD Enerji Bakanlığının beş yıllık yatırım taahhüdü ve NIH tarafından sunulacak mevcut araştırma altyapısı da projenin veri ve hesaplama ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olacak. Buna rağmen sanal hücre modellerinin bilimsel araştırmalarda ne zaman yaygın biçimde kullanılabileceğine ilişkin kesin bir takvim paylaşılmış değil. Geliştirilecek sistemlerin güvenilirliği, farklı hücre türlerinde ne kadar doğru tahminler üretebildikleri ve gerçek laboratuvar sonuçlarıyla ne ölçüde örtüştükleri üzerinden değerlendirilecek.
