Rusya, Apple ve Microsoft’u iletişim verilerinin saklanması ve güvenlik kurumlarına sunulmasıyla ilgili yükümlülükler taşıyan devlet siciline ekledi. Yeni ortaya çıkan kayıt bilgisine göre iki şirket, 2 Ekim’de bilgi yayılımını düzenleyen kuruluşlar sınıfına alındı. Dijital iletişimde gizlilik tartışmalarını ilgilendiren adım, şirketlerin bu taleplere fiilen uyduğunu veya bütün kullanıcı verilerini teslim ettiğini tek başına göstermiyor.
Kayıt işlemini Rusya’nın iletişim düzenleyicisi Roskomnadzor yaptı. Sınıflandırma, şirketleri yalnızca bir teknoloji markası olarak listelemiyor. Haberleşmeyle ilgili belirli veri tutma ve bilgi sunma yükümlülükleriyle ilişkilendiriyor. Bu nedenle sicile eklenmek ile yeni bir tüketici hizmetinin satışa çıkması arasında doğrudan bir bağlantı bulunmuyor.
Aktarılan yükümlülükler yazışmaları, ses ve video içeren mesajları kapsıyor. Kullanıcıları tanımlayan bilgiler ile iletişimin Rusya içindeki iletim kayıtları için üç yıllık saklama süresinden de söz ediliyor. Ancak üç yıl ifadesini bütün mesaj içeriklerinin aynı süreyle tutulacağı şeklinde genişletmemek gerekiyor. Haberde farklı veri türleri için ayrı kapsamlar anlatılıyor.
Sicile eklenmek verilerin teslim edildiğini kanıtlamıyor
Kurallara uymayan şirketler para cezalarıyla ve ilerleyen aşamada hizmet kısıtlamalarıyla karşılaşabiliyor. Buna karşılık yeni kayıt, Apple ve Microsoft’un bütün hizmetlerinin bugün ülkede topluca kapatıldığı anlamına gelmiyor. Hangi ürünün hangi teknik veya hukuki uygulamadan etkileneceği ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu. Şirketlerin yeni kayda nasıl yanıt vereceği de henüz netleşmiş değil.
Sicilde WhatsApp, Telegram ve Snapchat gibi başka hizmetler de bulunuyor. Google ile Meet ise ocak ayında listeye alınmıştı. Dolayısıyla Apple ve Microsoft’a yönelik işlem, Rusya’nın daha önce kullandığı sınıflandırmanın genişlemesi niteliğinde. Bu genişlemeyi tek başına yeni bir küresel veri paylaşım anlaşması gibi aktarmak doğru olmaz.
Öte yandan Rusya, FaceTime’ı Aralık 2025’te engellemişti. Düzenleyici o dönemde terör, örgüte katılım ve dolandırıcılık iddialarını gerekçe göstermişti. Bunlar kurumun ileri sürdüğü gerekçeler. WhatsApp ve Telegram aramalarındaki kısıtlamalar ile Signal ve Viber engelleri de ülkedeki iletişim hizmetlerinin daha önce karşılaştığı müdahaleler arasında yer alıyor.
Apple, Ukrayna’nın işgalinden sonra Mart 2022’de Rusya’daki ürün satışlarını durdurmuş, satış kanalına ihracatı kesmiş ve Apple Pay’i sınırlandırmıştı. Yeni sicil kaydı, bu satışların yeniden başladığını göstermiyor. Türkiye’deki kullanıcılar için açıklanmış doğrudan bir hizmet değişikliği de bulunmuyor. Haberin somut gelişmesi, iki şirketin Rusya’daki veri yükümlülükleri bakımından yeni bir resmî sınıfa alınması.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
